Oryantiring haritası nasıl okunur?

1. Önce renkler

Oryantiring haritasının en büyük gücü renklerin evrensel olmasıdır: Ankara’da çizilmiş bir haritayı İsveç’te koşan biri de aynı şekilde okur.

• Beyaz — koşulabilir orman. Yeni başlayanlar beyazı “boş” sanır; oysa beyaz, ağaçların seyrek olduğu, rahat koşulan ormandır.
• Sarı — açık alan. Koyu sarı tam açık (çayır), açık sarı ağaçlıklı açık alandır. Görüş mesafesi yüksektir.
• Yeşil — yavaşlatan bitki örtüsü. Ton koyulaştıkça hız düşer. Rota seçiminde yeşilden kaçınmak çoğu zaman kazandırır.
• Kahverengi — yer şekilleri. Kontur çizgileri, çukurlar, setler, küçük tepecikler.
• Mavi — su. Göl, gölet, dere, bataklık, çeşme.
• Siyah — kaya ve insan yapımı nesneler. Asfalt yol, patika, bina, çit, duvar, kaya, taş.
• Mor — parkur. Start üçgeni, kontrol daireleri, finiş çift dairesi, yasak alanlar.

2. Kontur çizgileriyle arazinin şeklini gör

Kontur (eş yükselti eğrisi), aynı yükseklikteki noktaları birleştiren kahverengi çizgidir. Birkaç kural yeterli:

• Çizgiler sıklaşıyorsa eğim diktir; seyrekse arazi düzdür.
• İç içe kapalı halkalar bir tepeyi (ya da çukuru) gösterir.
• “V” veya “U” biçimli kıvrımlar vadi ve sırtları gösterir; vadide “V” yukarıya, sırtta aşağıya bakar.
• Her beşinci kontur daha kalındır; yükseklik farkını saymayı kolaylaştırır.

Rota seçerken tırmanışı hesaba kat: yaygın bir pratik kural, 1 metre tırmanışın yaklaşık 10 metre düz koşuya bedel olduğudur. Bunu Rota Seçimi Oyunu’nda deneyebilirsin.

3. Ölçek ve mesafe

1:10.000 ölçekte 1 mm = 10 m, 1 cm = 100 m’dir. Mesafeyi tahmin etmek için adım sayma (çift adım) tekniği kullanılır: düz zeminde kaç çift adımda 100 metre gittiğini bir kez ölç, sonra haritadaki mesafeyi adımlarla takip et.

4. Haritayı araziye göre çevir

Haritayı okumanın en önemli kuralı: haritayı her zaman araziye göre tut. Yani önündeki yol haritada da önünde olacak şekilde haritayı döndür. Kuzey çizgileri pusula iğnesiyle aynı yöne baktığında harita “yönlendirilmiş” olur. Yazılar ters dursa da sorun değil. Ayrıntı: Pusula nasıl kullanılır?

5. Parkuru oku

• Üçgen: start. Tepe noktası ilk kontrolün yönünü gösterebilir.
• Numaralı daireler: kontroller. Dairenin merkezi, aradığın nesnedir.
• Çift daire: finiş.
• Kontroller arası düz mor çizgiler yalnızca sırayı gösterir, izlenmesi gereken yolu değil.
• Haritanın kenarındaki kontrol tanımları tablosu, her kontrolün tam olarak neyin üzerinde olduğunu söyler: Kontrol tanımları nasıl okunur?

Kendin dene

Harita Laboratuvarı sayfasında kurgusal bir oryantiring haritasının katmanlarını tek tek açıp kapatabilir, ardından kısa bir sembol testi çözebilirsin.

Bu renk ve sembollerin uluslararası kuralları, 113 sembolün tam listesi ve sprint haritalarındaki yasak öğeler için: Oryantiring Harita Standartları (ISOM).